माता कूष्माण्डा: सृष्टीची आदिशक्ती आणि ब्रम्हांडाची जन्मदात्री

आज शारदीय नवरात्रीची चौथी माळ असून, आज या देवी सर्वभूतेषु कूष्माण्डा रूपेण संस्थिता या वचनानुसार माता कूष्माण्डा देवीचे पूजन केले जाते.

माता कूष्माण्डा या नवरात्रोत्सवातील चौथ्या स्वरूपाच्या देवी आहेत. या ब्रम्हांडाची निर्मिती करणारी आदिशक्ती मानले जाते. त्यांच्या स्मितहास्यातून संपूर्ण ब्रह्मांड निर्माण झाले अशी धार्मिक मान्यता आहे.

माता कूष्माण्डा या अष्टभुजा (आठ हातांनी युक्त) आहेत. त्यांच्या हातात कमंडलू, धनुष्य, बाण, कमलपुष्प, अमृतकलश, जपमाळ, गदा आणि चक्र शोभून दिसते. त्या सिंह किंवा वाघावर आरूढ असतात.

आजचा मंत्र:

या देवी सर्वभूतेषु कूष्माण्डा रूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥

माता कूष्माण्डा उत्पत्तीची पौराणिक कथा

पौराणिक मान्यतेनुसार, जेव्हा जगात सृष्टीची निर्मिती झाली नव्हती, सर्वत्र अंधकार आणि शून்யता पसरलेली होती, तेव्हा संपूर्ण ब्रह्मांडात त्राहिमाम उडाला होता. कोणतीही जीवसृष्टी किंवा प्रकाश अस्तित्वात नव्हता.

अशा वेळी आदिशक्ती महादुर्गेने आपल्या 'कूष्माण्डा' या चौथ्या रूपाचे अवतरण केले. देवीने आपल्या मंद आणि दिव्य हास्याने (स्मितहास्याने) संपूर्ण अंधकार दूर केला. तिच्या याच एका छोट्याशा स्मितहास्यातून लख्ख प्रकाश पसरला आणि अफाट अशा ब्रह्मांडाची निर्मिती झाली. म्हणूनच माता कूष्माण्डा यांना 'सृष्टीची आदिशक्ती' किंवा 'ब्रह्मांडाची जन्मदात्री' मानले जाते.

नावाचा अर्थ:

• 'कु' म्हणजे थोडे किंवा लहान,

• 'उष्म' म्हणजे ऊब किंवा ऊर्जा, आणि

• 'अंड' म्हणजे ब्रह्मांडाचे अंडे (विश्व).

ज्या देवीने आपल्या ऊर्जेने आणि छोट्याशा हास्याने या अண்டरूपी (अंड्याच्या आकाराच्या) विश्वाला उष्णता व जीवन दिले, ती कूष्माण्डा!

 माता कूष्माण्डा यांचे मुख्य निवासस्थान सूर्यमंडळाच्या अंतर्गत मानले जाते. सूर्यलोकात राहण्याची आणि त्याचे तेज सहन करण्याची क्षमता केवळ याच देवीमध्ये आहे. म्हणूनच त्यांच्या शरीराचे तेज सूर्यासारखेच दैदीप्यमान आणि प्रकाशमय आहे.

 असे मानले जाते की, या देवीच्या उपासनेमुळे भक्तांचे सर्व आजार, दु:ख आणि शोक नष्ट होतात. त्या आपल्या भक्तांना दीर्घायुष्य, यश, बल आणि उत्तम आरोग्य प्रदान करतात.

साधनेच्या दृष्टीने या दिवशी साधकाचे मन शरीरातील 'अनाहत चक्रात' स्थिर होते, ज्यामुळे मनाला अपार शांतता आणि सकारात्मक ऊर्जा मिळते.

माता कूष्माण्डा आपल्या सर्व भक्तांच्या आयुष्यातील दु:ख, रोग व शोक दूर करून त्यांना उत्तम आरोग्य, यश आणि समृद्धी प्रदान करो, हीच प्रार्थना! 🙏