✍️ विशेष लेख: मूर्तीपूजेकडून जिवंत आदिशक्तीच्या आदराकडे...

"या देवी सर्वभूतेषु शक्ति-रूपेण संस्थिता, नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः..."

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत या मंत्रांच्या जयघोषाने अवघा आसमंत दुमदुमून जातो. घराघरांमध्ये घटस्थापना होते, अखंड नंदादीप प्रज्वलित केला जातो आणि दुर्गेच्या नऊ रूपांची अत्यंत भक्तीभावाने पूजा केली जाते. निसर्गाच्या सृजनशक्तीचा आणि असुरी प्रवृत्तींवर मिळवलेल्या विजयाचा हा उत्सव आहे. परंतु, विज्ञानाच्या २१ व्या शतकात उभे राहून जेव्हा आपण या उत्सवाकडे पाहतो, तेव्हा एक गंभीर आणि मूलभूत प्रश्न मनाला सतावतो— "आम्ही मंदिरातील पाषाणाच्या किंवा मातीच्या देवीची मनोभावे पूजा करतो, पण आमच्याच घरात आणि समाजात वावरणाऱ्या जिवंत देवीचा, म्हणजेच स्त्रीचा खरोखरच आदर करतो का?"

आजची स्त्री केवळ चूल आणि मूल या चौकटीत मर्यादित राहिलेली नाही. तिने स्वतःच्या कर्तृत्वाने यशाची नवनवीन शिखरे सर केली आहेत. त्यामुळे आजच्या काळात केवळ मूर्तीची पूजा करणे पुरेसे नाही, तर घरातील आणि समाजातील जिवंत स्त्रीचा आदर करणे हीच खरी देवीची आराधना ठरेल.

🚀 विज्ञानाच्या अथांग नभातील 'स्त्री शक्ती'

कधीकाळी ज्या स्त्रियांना शिक्षणापासून वंचित ठेवले गेले, आज त्याच स्त्रिया अंतराळ मोहिमांचे संचलन करत आहेत. भारताच्या 'इस्रो' (ISRO) संस्थेने जेव्हा चंद्रयान किंवा मंगलयान सारख्या मोहिमा फत्ते केल्या, तेव्हा त्यामागे अनेक महिला शास्त्रज्ञांची बुद्धिमत्ता आणि अहोरात्र घेतलेले परिश्रम होते. कॉर्पोरेट विश्वात, आयटी क्षेत्रात आणि संशोधनाच्या प्रयोगशाळांमध्ये आज महिला पुरुषांच्या खांद्याला खांदा लावून जगाला नवी दिशा दाखवत आहेत. बुद्धिमत्ता आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनाच्या जोरावर त्यांनी सिद्ध केले आहे की, ज्ञानाची देवता 'सरस्वती' केवळ ग्रंथात नसून आजच्या आधुनिक स्त्रीच्या विचारात जिवंत आहे.

🥇 क्रीडांगणावर देशाचा तिरंगा उंचवणाऱ्या 'नवदुर्गा'

खेळाचे मैदान असो, कुस्तीची आखाडे असोत की ऑलिम्पिक सारखा जागतिक मंच; भारताच्या लेकींनी नेहमीच देशाची मान अभिमानाने उंचावली आहे. प्रतिकूल परिस्थिती, कौटुंबिक अडचणी आणि समाजाचे टोमणे सहन करत अनेक मुलींनी क्रीडा क्षेत्रात अद्वितीय कामगिरी केली आहे. अमरावतीच्या हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळाच्या मैदानापासून ते जागतिक स्तरापर्यंत आज अनेक तरुणी मल्लखांब, कुस्ती, आणि ज्युडो-कराटे यांसारख्या शारीरिक कसरतीच्या खेळांमध्ये अव्वल ठरत आहेत. ही आजची 'महिषासुरमर्दिनी' रूपेच आहेत, ज्यांनी स्वतःच्या मनगटातील बळावर जगातील सर्व आव्हानांना पराभूत केले आहे.

🏛️ राजकारण आणि देशाच्या सुरक्षेत खंबीर नेतृत्व

देशाच्या सर्वोच्च राष्ट्रपती पदावर विराजमान असलेल्या द्रौपदी मुर्मू यांच्यापासून ते थेट सीमेवर हातात बंदूक घेऊन देशाचे रक्षण करणाऱ्या महिला सैनिकांपर्यंत आज स्त्री सर्वत्र आघाडीवर आहे. भारतीय वायुदलात फायटर जेट्स (लढाऊ विमाने) चालवणाऱ्या महिला पायलट आणि युद्धनौकांवर तैनात असणाऱ्या महिला अधिकारी हे आजच्या बदलत्या भारताचे जिवंत चित्र आहे. राजकारणात आणि प्रशासनात निर्णय घेण्याची क्षमता महिलांकडे अधिक संवेदनशील आणि कणखरपणे असते, हे अनेक महिला आयएएस (IAS), आयपीएस (IPS) अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधींनी आपल्या कार्यातून दाखवून दिले आहे.

एकीकडे स्त्री प्रगतीचा हा आलेख आपण अभिमानाने पाहत असताना, दुसरीकडे समाजातील काही कटू सत्ये आपल्याला विचार करायला भाग पाडतात. ज्या देशात नऊ दिवस देवीला हात जोडले जातात, त्याच देशात दररोज लहान मुलींवर आणि महिलांवर होणारे अत्याचार, कौटुंबिक हिंसाचार आणि स्त्रीभ्रूणहत्या सारख्या घटना समोर येतात.

रस्त्यावरून चालणाऱ्या मुलीकडे पाहण्याचा समाजाचा दृष्टिकोन, कामाच्या ठिकाणी महिलांना मिळणारी वागणूक आणि घरातील निर्णयांमध्ये तिला दिली जाणारी दुय्यम जागा— हा मोठा विरोधाभास आहे. जर आपण मंदिरात देवीसमोर नतमस्तक होत असू आणि घराबाहेर पडताच स्त्रीचा अनादर करत असू, तर आपल्या पूजेला, उपवासाला आणि भक्तीला काहीही अर्थ उरत नाही.

नवरात्रीचा उत्सव खऱ्या अर्थाने साजरा करायचा असेल, तर आपल्याला आपल्या मानसिकतेत बदल करावा लागेल.

सर्वप्रथम आपल्या आईचा, बहिणीचा, पत्नीचा आणि मुलीचा आदर करा. तिच्या मताला, तिच्या स्वप्नांना किंमत द्या.

समाजात वावरताना प्रत्येक स्त्रीला सुरक्षित आणि सन्मानजनक वातावरण मिळेल याची जबाबदारी प्रत्येक पुरुषाने आणि नागरिकाने घेतली पाहिजे.

 शिक्षणापासून ते रोजगारापर्यंत मुलींना कुठेही मागे न ठेवता त्यांना मुक्त आकाश दिले पाहिजे.

घरात हसणारी, स्वाभिमानाने जगणारी आणि स्वतःचे अस्तित्व जपणारी स्त्री हेच ईश्वराचे सर्वात सुंदर रूप आहे. मंदिरातील मूर्तीची पूजा जरूर करा, पण त्यासोबतच घरातील आणि समाजातील या 'जिवंत देवीचा' आदर करा. ज्या दिवशी आपल्या समाजात प्रत्येक स्त्री सुरक्षित, सक्षम आणि स्वतंत्रपणे जगू लागेल, त्याच दिवशी खऱ्या अर्थाने 'स्त्री शक्तीचा जागर' होईल आणि तीच आदिशक्तीची सर्वात मोठी आणि खरी आराधना ठरेल!