२१ ऑक्टोबरपासून मोबाईल रिचार्जचे नवे नियम!

 

 जिओ, एअरटेल आणि व्हीआय ग्राहकांना मिळणार व्हॉइस व एसएमएसचे स्वस्त पर्याय

नवी दिल्ली | २९ सप्टेंबर २०२६ | ग्रामीण उदय न्यूज नेटवर्क

मोबाईल ग्राहकांसाठी महत्त्वाची बातमी

मोबाईल रिचार्ज करणाऱ्या ग्राहकांसाठी भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. मोबाईल ग्राहकांना इंटरनेट डेटाची आवश्यकता नसतानाही कॉलिंग आणि एसएमएससाठी रिचार्ज करावा लागतो. मात्र, आता अशा ग्राहकांना अधिक पर्याय उपलब्ध करून देण्यासाठी ट्रायने नवीन नियम जाहीर केले आहेत. या नियमानुसार रिलायन्स जिओ, एअरटेल आणि व्होडाफोन आयडिया (Vi) या दूरसंचार कंपन्यांना ३० दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी मुदतीचे व्हॉइस आणि एसएमएस सुविधा असलेले स्वतंत्र रिचार्ज प्लॅन उपलब्ध करून द्यावे लागणार आहेत. हे नियम २१ ऑक्टोबर २०२६ च्या सुमारास लागू होण्याची अपेक्षा आहे.

ट्रायने २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी Telecom Consumers Protection (Thirteenth Amendment) Regulations, 2026 हे नवीन नियम जाहीर केले. या निर्णयाचा मुख्य उद्देश ग्राहकांना त्यांच्या गरजेनुसार रिचार्ज निवडण्याचे अधिक स्वातंत्र्य देणे हा आहे.

सध्या अनेक मोबाईल रिचार्ज प्लॅनमध्ये कॉलिंग, एसएमएस आणि इंटरनेट डेटा या तिन्ही सुविधा एकत्र दिल्या जातात. परंतु ज्येष्ठ नागरिक, साधे मोबाईल वापरणारे ग्राहक, ग्रामीण भागातील नागरिक आणि केवळ फोनवर बोलण्यासाठी मोबाईल वापरणारे अनेक ग्राहक इंटरनेट डेटाचा फारसा वापर करत नाहीत. तरीही त्यांना डेटा असलेले प्लॅन घ्यावे लागू शकतात.

या समस्येवर उपाय म्हणून आता कंपन्यांना त्यांच्या ३० दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी मुदतीच्या नियमित प्लॅनशी संबंधित केवळ व्हॉइस आणि एसएमएस सुविधा असलेले पर्यायही द्यावे लागतील.

नवीन नियमांनुसार ग्राहकांना काय मिळणार?

३० दिवसांचे आणि कमी मुदतीचे रिचार्ज

कंपन्यांना त्यांच्या सध्याच्या ३० दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी मुदतीच्या नियमित रिचार्ज प्लॅनशी संबंधित केवळ कॉलिंग आणि एसएमएसचे प्लॅन उपलब्ध करून द्यावे लागतील. त्यामुळे इंटरनेटचा वापर न करणाऱ्या ग्राहकांना त्यांच्या गरजेनुसार पर्याय निवडता येतील.

दर महिन्याला एकाच तारखेला रिचार्ज

नवीन नियमांनुसार किमान एक व्हॉइस आणि एसएमएस प्लॅन असा असावा की तो दर महिन्याला एकाच तारखेला नूतनीकरण करता येईल. एखाद्या महिन्यात ती तारीख उपलब्ध नसल्यास त्या महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी नूतनीकरण होईल.

डेटाशिवाय रिचार्जचे पर्याय

केवळ कॉलिंग आणि एसएमएस वापरणाऱ्या ग्राहकांना इंटरनेट डेटासाठी पैसे खर्च करण्याची गरज भासणार नाही. या प्लॅनच्या किमतीत डेटा नसल्यामुळे योग्य प्रमाणात कपात करणे अपेक्षित आहे.

दीर्घ मुदतीचे प्लॅनही उपलब्ध

कमी मुदतीच्या प्लॅनबरोबरच कंपन्यांना त्यांच्या दीर्घ मुदतीच्या डेटा-बंडल प्लॅनशी संबंधित किमान एक दीर्घ मुदतीचा केवळ व्हॉइस आणि एसएमएसचा प्लॅनही उपलब्ध करून द्यावा लागणार आहे.

जिओ, एअरटेल आणि व्हीआय ग्राहकांना काय फायदा होणार?

या निर्णयाचा फायदा विशेषतः अशा ग्राहकांना होऊ शकतो, जे मोबाईलचा वापर प्रामुख्याने फोन कॉल आणि एसएमएससाठी करतात.

• इंटरनेट डेटाची आवश्यकता नसलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांना केवळ कॉलिंगसाठी योग्य प्लॅन निवडता येईल.

•  इंटरनेटचा कमी वापर करणाऱ्या ग्राहकांना त्यांच्या गरजेनुसार रिचार्ज करता येईल.

• फीचर फोन वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी अधिक रिचार्ज पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात.

•  मोठ्या रकमेचा रिचार्ज करण्याऐवजी कमी मुदतीचे पर्याय निवडण्याची संधी मिळू शकते.

ट्रायच्या मते, सध्याच्या व्हॉइस आणि एसएमएस सुविधांच्या स्वतंत्र प्लॅनमध्ये कमी मुदतीचे पर्याय मर्यादित असल्याने ग्राहकांना अधिक लवचिक पर्याय देणे आवश्यक आहे.

२८ दिवसांचा रिचार्ज आता ३० दिवसांचा होणार का?

मोबाईल ग्राहकांमध्ये या निर्णयाबाबत सर्वाधिक उत्सुकता असलेला प्रश्न म्हणजे आता २८ दिवसांच्या रिचार्जची मुदत ३० दिवस होणार का?

याबाबत महत्त्वाची बाब म्हणजे ट्रायच्या नवीन नियमांनुसार सर्व २८ दिवसांचे रिचार्ज आपोआप ३० दिवसांचे होतील, असे नाही. या नियमांचा मुख्य उद्देश कंपन्यांकडून आधीपासून उपलब्ध असलेल्या विविध मुदतींच्या नियमित प्लॅनशी संबंधित केवळ व्हॉइस आणि एसएमएसचे स्वतंत्र पर्याय उपलब्ध करून देणे हा आहे. दर महिन्याला एकाच तारखेला नूतनीकरण करता येणारा प्लॅनही उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.

रिचार्जच्या किमती कमी होणार का?

नवीन नियमांमध्ये ट्रायने केवळ व्हॉइस आणि एसएमएस सुविधा असलेल्या प्लॅनसाठी योग्य प्रमाणात दरकपात करण्याचे निर्देश दिले आहेत. मात्र, सर्व कंपन्यांसाठी एकच निश्चित किंमत जाहीर केलेली नाही. त्यामुळे जिओ, एअरटेल आणि व्हीआय या कंपन्या आपल्या प्लॅनच्या किमती स्वतंत्रपणे ठरवतील आणि ग्राहकांना प्रत्यक्ष किती बचत होईल, हे कंपन्यांनी जाहीर केलेल्या दरांवर अवलंबून असेल.

२१ ऑक्टोबरपासून नियम लागू होण्याची अपेक्षा

ट्रायने २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी नवीन नियम जाहीर केले असून, अधिकृत अधिसूचनेनुसार हे नियम राजपत्रात प्रसिद्ध झाल्यानंतर ३० दिवसांनी लागू होणार आहेत. त्यामुळे २१ ऑक्टोबरच्या सुमारास हे नियम लागू होण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर संबंधित दूरसंचार कंपन्यांना नियमानुसार रिचार्जचे पर्याय उपलब्ध करून द्यावे लागतील.

ग्राहकांनी काय करावे?

नवीन प्लॅन उपलब्ध झाल्यानंतर ग्राहकांनी आपल्या मोबाईल कंपनीच्या अधिकृत ॲप, वेबसाइट किंवा ग्राहक सेवा केंद्रातून रिचार्जचे पर्याय तपासावेत. रिचार्ज करण्यापूर्वी त्याची वैधता, कॉलिंग सुविधा, एसएमएसची मर्यादा आणि किंमत यांची तुलना करावी.

नवीन नियमांमुळे प्रत्येक ग्राहकाचा रिचार्ज स्वस्त होईलच, असे नाही. मात्र, इंटरनेट डेटाची गरज नसलेल्या ग्राहकांना अधिक पर्याय उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. प्रत्यक्ष बचत ही कंपन्यांनी जाहीर केलेल्या रिचार्ज दरांवर अवलंबून असेल.

ग्रामीण उदय न्यूज नेटवर्क