*"माहेश्वरी" 'समाजाच्या उत्पत्तीचा दिवस'*

       दि.23

महेश नवमी हा दिवस या समाजाचा ‘उत्पत्ती दिवस’महेश नवमी हा हिंदू धर्मातील एक अत्यंत पवित्र आणि महत्त्वाचा सण आहे, जो भगवान शिव आणि माता पार्वतीच्या उपासनेसाठी समर्पित आहे。

दरवर्षी ज्येष्ठ महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या नवमी तिथीला हा उत्सव साजरा केला जातो。या दिवशी माहेश्वरी समाजाची उत्पत्ती झाली असल्यामुळे, हा दिवस या समाजाचा ‘उत्पत्ती दिवस’ म्हणून मोठ्या उत्साहात आणि श्रद्धेने साजरा केला जातो。महेश नवमीचे महत्त्व आणि उत्पत्ती कथाधार्मिक मान्यतेनुसार, प्राचीन काळी माहेश्वरी समाजाचे पूर्वज क्षत्रिय वंशाचे होते。एका जंगलात शिकार करताना, ऋषींच्या शापामुळे ते सर्वजण अडचणीत सापडले होते。त्यानंतर ज्येष्ठ शुक्ल नवमीच्या शुभ दिवशी, भगवान शिव आणि माता पार्वती यांनी प्रकट होऊन त्यांना त्या शापातून मुक्त केले。भगवान शिवाने या पूर्वजांचे रक्षण करून त्यांना आपले नाव दिले आणि क्षत्रिय कर्म सोडून व्यापाराचा (वैश्य धर्म) मार्ग स्वीकारण्याचा आशीर्वाद दिला。यामुळे या समाजाला 'माहेश्वरी समाज' असे नाव पडले。'महेश' म्हणजे भगवान शंकर आणि 'वारी' म्हणजे समुदाय。

माहेश्वरी समाज हा मूळचा राजस्थानचा असून, आज देशभरात आणि जगात स्थायिक झाला आहे。या समाजाने व्यापार, उद्योग, शिक्षण, आरोग्य आणि समाजकार्यामध्ये मोलाचे योगदान दिले आहे.महेश नवमीच्या निमित्ताने समाजातर्फे विविध धार्मिक मिरवणुका, रक्तदान शिबिरे, गरिबांना अन्नदान आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

समाजाच्या आख्यायिकेनुसार, युधिष्ठिर संवत ९ ज्येष्ठ शुक्ल नवमीच्या दिवशी, भगवान महेश आणि माता पार्वती यांनी ऋषींच्या शापामुळे दगड बनलेल्या ७२ क्षत्रियांना मुक्त केले. त्यानंतर, त्यांनी सांगितले की आजपासून आमची छाप तुमच्या वंशावर राहील, म्हणजेच तुम्हाला माहेश्वरी या नावाने ओळखले जाईल. अशा प्रकारे माहेश्वरी समुदायाचा जन्म झाला. म्हणूनच भगवान महेश आणि माता पार्वती यांना माहेश्वरी समुदायाचे संस्थापक मानले जाते.

 तसेचं खडगलसेन नावाचा एक राजा होता. प्रजा राजावर खूश होती. राजा आणि प्रजा धार्मिक कार्यात मग्न होते, परंतु राजाला संतती नसल्याने तो दुःखी होता. पुत्रप्राप्तीच्या इच्छेने राजाने कामेश्ती यज्ञ केला. ऋषी-मुनींनी राजाला शूर आणि पराक्रमी पुत्रप्राप्तीचा आशीर्वाद दिला, परंतु त्याला २० वर्षे उत्तरेकडे जाण्यापासून रोखण्यास सांगितले.

 नवव्या महिन्यात, देवाच्या कृपेने, एका मुलाचा जन्म झाला. राजाने मोठ्या थाटामाटात नामकरण विधी केला आणि त्याचे नाव सुजन कंवर ठेवले. तो धाडसी, हुशार आणि लवकरच सर्व विषयात पारंगत झाला. सुजन कंवर यांना लहानपणापासूनच जैन धर्मावर श्रद्धा होती. एके दिवशी त्या गावात एक जैन मुनी आले. त्यांच्या धार्मिक उपदेशाने कुंवर सुजन खूप प्रभावित झाले. त्यांनी जैन धर्माचा प्रचार सुरू केला. हळूहळू लोकांचा जैन धर्मावर विश्वास वाढू लागला. विविध ठिकाणी जैन मंदिरे बांधली जाऊ लागली.

 एके दिवशी ते शिकारीसाठी जंगलात गेले आणि अचानक राजकुमार सुजन कंवर उत्तरेकडे जाऊ लागला. सैनिकांनी मनाई केल्यानंतरही त्याने ऐकले नाही. उत्तरेला, सूर्यकुंडाजवळ, ऋषीमुनी यज्ञ करत होते. वातावरण वेदांच्या नादाने गुंजत होते. हे पाहून राजकुमार संतापला आणि म्हणाला- 'तू मला अंधारात ठेवलेस आणि उत्तरेकडे येऊ दिलेस नाही' आणि त्याने सर्व सैनिकांना पाठवून यज्ञात गोंधळ घातला. यामुळे, ऋषीमुनींना राग आला आणि त्यांनी त्यांना शाप दिला आणि ते सर्व दगड झाले.

 हे ऐकून राजा मरण पावला. त्याच्या राण्या सती झाल्या. राजकुमार सुजनची पत्नी चंद्रवती सर्व सैनिकांच्या पत्नींसह ऋषींकडे गेली आणि क्षमा मागू लागली. ऋषींनी सांगितले की आमचा शाप निष्फळ होऊ शकत नाही, परंतु भगवान शिव आणि माता पार्वतीची पूजा करा. सर्वांनी खऱ्या मनाने देवाची प्रार्थना केली आणि भगवान महेश आणि माता पार्वती यांनी त्यांना शाश्वत सौभाग्य आणि पुत्र प्रदान करण्याचा आशीर्वाद दिला. चंद्रवतीने संपूर्ण कहाणी सांगितली आणि सर्वांनी मिळून ७२ सैनिकांना पुन्हा जिवंत करण्याची प्रार्थना केली. भगवान महेश पत्नींच्या पूजेने प्रसन्न झाले आणि सर्वांना जीवनदान दिले.

 भगवान शंकरांच्या आज्ञेनेच या समुदायाच्या पूर्वजांनी क्षत्रिय कर्म सोडून वैश्य धर्म स्वीकारला. म्हणूनच आजही संपूर्ण माहेश्वरी समुदाय या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वतीची भक्ती आणि श्रद्धेने पूजा करतो आणि त्याला 'माहेश्वरी समाज' म्हणून ओळखले जाते.

महेश नवमी हा केवळ भगवान शिव पूजनाचा दिवस सोबतचं आत्म्याचे शुद्धीकरण, श्रद्धा आणि आध्यात्मिक प्रगतीचे प्रतीक आहे. हा पवित्र दिवस भक्तीने साजरा करून आपण आपले जीवन आनंद, शांती आणि समृद्धीने भरू शकतो.

महेश नवमी आपल्याला शिकवते की जीवनातील अडचणींना संयम, तपस्या आणि श्रद्धेने तोंड द्यावे. भगवान शिवाप्रमाणेच, आपणही आपल्या आत लपलेली ऊर्जा जागृत करून जीवनातील प्रत्येक संकटावर मात करू शकतो.

या महेश नवमीनिमित्त तुम्हा सर्वांना भगवान शिवाची असीम कृपा आणि आशीर्वाद मिळोत ही शिवचरणी माझी प्रार्थना...!!

*कंचन मुरके*,

*प्रदेश अध्यक्ष महिला मंच* 

अखिल भारतीय ग्रामीण पत्रकार संघ(महाराष्ट्र)