शुक्रवारी जागतिक बाल कामगार प्रथाविरोधी दिन

अमरावती, दि. ११ (ग्रामीण उदय न्यूज नेटवर्क) : बालमजुरी या अनिष्ठ प्रथेविरूद्ध विस्तृत प्रमाणात जनजागृती करणे आवश्यक आहे. ही समस्या ती सामाजिक, सांस्कृतिक आणि आर्थिक समस्यांशी निगडीत असल्यामुळे नागरिकांमध्ये सजगता आणण्यासाठी 12 जुन रोजी जागतिक बालकामगार प्रथा विरोधी दिवस साजरा करण्यात येतो.

जिल्ह्यात सन 2021 ते सन 2026 पर्यंत 58 धाडसत्राचे करण्यात आले. यात 181 आस्थापनांना भेटी देऊन 25 बालक, बालकामगार मुक्त केले आहेत. यामध्ये 14 वर्षाचे आतील 10 बालकामगार आहे. तसेच 14 वर्षावरील 15 बालक आहे. बालकामगार कामावर ठेवलेल्या 8 मालकावर बालकामगार अधिनियम, 1986 अंतर्गत न्यायालयात खटले दाखल करण्यात आले आहेत. मुक्त केलेल्या बालकामगारांच्या शैक्षणिक पुनर्वसनाकरीता शिक्षणाधिकारी, जिल्हा परिषद व महापालिका यांच्‍यामार्फत 14 वर्षाखालील बालकामगाराचे पुनर्वसन करण्यात येते. बालकामगार या अनिष्ठ प्रथेतून राज्य मुक्त करण्यासाठी जिल्हाधिकारी यांचे अध्यक्षतेखाली नेमलेल्या कृतीदलाची बैठक घेण्यात येते.

तसेच केंद्र शासनाच्या बाल व किशोरवयीन कामगार (प्रतिबंध व नियमन) अधिनियम, 1986 नुसार 14 वर्षाखालील बालकांना कोणत्याही व्यवसाय, प्रक्रियेत कामावर ठेवणे, तसेच 14 वर्ष पुर्ण परंतू 18 वर्ष पूर्ण न झालेल्या किशोरवयीन मुलांना धोकादायक उद्योग व प्रक्रियेमध्ये कामावर ठेवणे गुन्हा आहे. जर मालकाने, नियोक्त्याने बाल अथवा किशोरवयीन मुलांना कामावर ठेवल्यास 6 महिने ते 2 वर्षापर्यंत कारावास किंवा 20 हजार ते 50 हजार  रुपयांपर्यंत दंड किंवा दोन्हीही अशी शिक्षा होऊ शकते.

भारतीय राज्यघटनेनुसार शिक्षण आणि आरोग्य बालकांचे मुलभूत अधिकारी आहेत. बालकाचे हे अधिकार अबाधित ठेवण्यासाठी बालमजुरी प्रथा कायमस्वरुपी नष्ट होणे आवश्यक आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने हे मान्य केले असून 14 वर्षाखालील मुलांना बालमजुरी करण्यास प्रवृत्त करणाऱ्याविरुद्ध जबर शिक्षेची तरतूद केली आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील सर्व दुकाने, आस्थापनाधारक, उद्योजकांनी बाल व किशोरवयीन कामगारांना कामावर ठेवू नये, असे आवाहन कामगार विभागाने केले आहे.

--