मानवी तस्करी: एक अघोषित युद्ध आणि भारतीय पोलिसांची भूमिका

दि. ४ :- 

एका निष्पाप मुलीचे अपहरण होणे ही केवळ एका कुटुंबाची शोकांतिका नसते, तर तो संपूर्ण समाजाच्या नैतिकतेवर झालेला मोठा आघात असतो. जेव्हा आपण एखाद्या मुलीच्या 'किमती'बद्दल विचारतो, तेव्हा आपण एका भीषण वास्तवाचा सामना करत असतो—'मानवी तस्करी' (Human Trafficking).

किमतीचे भीषण वास्तव:
एका पळवलेल्या मुलीची किंमत ही गुन्हेगारी जगाच्या बाजारपेठेनुसार बदलते. दुर्दैवाने, तस्करी करणाऱ्या टोळ्यांसाठी ती मुलगी केवळ एक 'वस्तू' असते. तिच्या वयानुसार, दिसण्यानुसार आणि ज्या कामासाठी (वेश्याव्यवसाय, वेठबिगारी किंवा मानवी अवयवांची तस्करी) तिचा वापर होणार आहे, त्यानुसार तिची बोली लावली जाते. परंतु, खऱ्या अर्थाने विचार केल्यास, एका मानवी आयुष्याची, तिच्या स्वप्नांची आणि तिच्या सन्मानाची किंमत अमोल असते, जी कोणत्याही चलनात मोजता येत नाही.

 भारतीय पोलीस किती जागृत आहेत?
भारतीय पोलीस आणि सुरक्षा यंत्रणा या विषयावर सातत्याने काम करत आहेत, मात्र आव्हाने मोठी आहेत:

'ऑपरेशन मुस्कान' आणि 'स्माईल': भारतीय पोलीस दरवर्षी हरवलेल्या मुलांचा शोध घेण्यासाठी विशेष मोहिमा राबवतात. या अंतर्गत हजारो मुलांची सुटका करून त्यांना पालकांपर्यंत पोहोचवले जाते.

AHTU (Anti-Human Trafficking Units): तस्करी रोखण्यासाठी प्रत्येक जिल्ह्यात विशेष पथके स्थापन करण्यात आली आहेत.

डिजिटल पाळत: आता 'TrackChild' आणि 'Khoya-Paya' सारख्या पोर्टल्समुळे पोलीस आणि नागरिक यांच्यात ताळमेळ बसवणे सोपे झाले आहे.

मर्यादा: लोकसंख्येच्या तुलनेत पोलिसांचे कमी प्रमाण, सीमेवरील पळवापळवी आणि काही वेळा तांत्रिक संसाधनांची कमतरता यामुळे तपासात अडथळे येतात. तसेच, अनेकदा स्थानिक पातळीवर तक्रार नोंदवण्यास होणारा उशीर गुन्हेगारांना पळून जाण्यास मदत करतो.

समाजाची जबाबदारी:
केवळ पोलिसांवर अवलंबून राहून चालणार नाही. जर आपल्याला आपल्या आजूबाजूला संशयास्पद हालचाली दिसत असतील, तर त्वरित 'Childline 1098' वर संपर्क साधणे गरजेचे आहे.

मुलगी पळवली जाणे ही एक सामाजिक आणीबाणी आहे. पोलीस जागृत आहेतच, पण गुन्हेगारांचे जाळे तोडण्यासाठी समाजाची 'नजर' आणि कायद्याची 'कडक अंमलबजावणी' यांचा संगम होणे काळाची गरज आहे.

बेपत्ता मुलींची आकडेवारी (NCRB डेटा)

  नॅशनल क्राईम रेकॉर्ड ब्युरो (NCRB) च्या २०२१ च्या आकडेवारीनुसार, संपूर्ण वर्षात भारतात सुमारे ९०,११३ मुली (१८ वर्षांखालील) बेपत्ता झाल्याची नोंद आहे. २०२१ मध्ये एकूण ३.७५ लाख महिला बेपत्ता झाल्या होत्या. 

माहिती: महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि पश्चिम बंगाल या राज्यांमध्ये बेपत्ता महिलांची संख्या सर्वाधिक आहे.

फेब्रुवारीचा ट्रेंड: फेब्रुवारीमध्ये बेपत्ता होण्याच्या प्रमाणात विशेष वाढ झाल्याचा कोणताही अधिकृत पुरावा उपलब्ध नाही. मात्र, नुकत्याच दिल्लीत जानेवारी २०२६ च्या पहिल्या १५ दिवसांत ८०० हून अधिक लोक बेपत्ता झाल्याची नोंद झाली आहे. 

 अवयव तस्करीच्या अफवा

मुलींना पळवून त्यांचे अवयव प्रत्यारोपणासाठी वापरले जातात, हे दावे अनेकदा सोशल मीडियावर फेक न्यूज (Fake News) म्हणून समोर आले आहेत. 

वस्तुस्थिती: भारतात बेकायदेशीर अवयव व्यापार अस्तित्वात असला तरी, तो प्रामुख्याने गरिबीमुळे स्वतःहून अवयव विकणाऱ्या व्यक्तींच्या माध्यमातून चालतो. पळवून नेलेल्या मुलांचे अवयव काढल्याचे दावे बहुतेक वेळा अफवा असतात, ज्याची पुष्टी पोलिसांनी अनेकदा केली आहे.

लव्हबग आणि चित्रपट

"लव्हबग" किंवा विशिष्ट नावांच्या गुन्हेगारांचे जाळे ही संकल्पना कायदेशीर किंवा गुन्हेगारी शास्त्रात अधिकृतपणे आढळत नाही. तथापि, मानवी तस्करी करणाऱ्या टोळ्या सोशल मीडिया आणि प्रेमाचे आमिष दाखवून मुलींना जाळ्यात ओढतात, हे वास्तव आहे. 

सोशल मीडियावर मिळणारी माहिती अनेकदा भीती निर्माण करण्यासाठी फुगवून सांगितलेली असते. मात्र, आपल्या घरातील आणि परिसरातील मुलींच्या सुरक्षेसाठी आपण नेहमीच जागरूक असणे आवश्यक आहे. 

जेव्हा एखादा “लव्ह जिहादी” पकडला जातो, तेव्हा नेते आणि मीडिया लगेच सक्रिय होतात… प्रत्यक्षात, आधी या मुलींचे शारीरिक शोषण केले जाते, त्यानंतर त्यांची हत्या करून अवयव विक्रीतून पैसे कमावले जातात… गूगलवर “Black market price of human body parts” सर्च करा आणि अवयवांचे दर बघा… त्यानंतर “Organ Transplant Rate in India” सर्च करून प्रत्यारोपणाचा खर्च बघा… एका मुलीच्या शरीरातील सर्व अवयव योग्य प्रकारे विकले, तर किमान 5 कोटी रुपये सहज मिळू शकतात… म्हणूनच “लव्ह जिहाद” आणि मानव तस्करीवर ना कायदा बनतो, ना कोणी बनू देतो…

 आणखी एक गोष्ट — कधीही कोणत्या नेत्याची किंवा उद्योगपतीची मुलगी घरातून पळून जात नाही किंवा गायब होत नाही… नेहमी त्या मुली गायब होतात ज्यांच्या कुटुंबाची राजकीय किंवा कायदेशीर ओळख नसते… 2015 मध्ये उत्तर प्रदेशमधून 4000 मुली गायब झाल्या होत्या. मानव तस्करी रोखण्यासाठीच “Anti-Romeo Squad” तयार करण्यात आला होता, ज्याला नेते, मीडिया आणि काही लोकांनी विरोध केला… आपल्या मुलींना खूप काही माहिती असते, पण गुन्हेगारी मार्केटिंग आणि अवयव कुठून येतात हे त्यांना माहिती नसते… म्हणून आपल्या बहिणी-मुलींची काळजी घ्या… कारण जे बाहेर घडत आहे, ते आपल्या घरातही कधीही घडू शकते…

 कृपया हा संदेश वाचून सर्वांना शेअर करा, जेणेकरून कोणतीही मुलगी अशा षडयंत्राची शिकार होऊ नये… माझा अर्थ तुम्हाला समजला असेल… घरात, मित्रांमध्ये यावर चर्चा करा… लाजू नका… आपली ही “बेशर्मी” एखाद्या कुटुंबाची इज्जत आणि मुलीचे प्राण वाचवू शकते… चला, आपण आपले नैतिक कर्तव्य पार पाडूया…