जुना मोबाईल अनोळखी व्यक्तीला विकणे टाळा; डेटा चोरीसह सायबर गुन्ह्याचा धोका

मोबाईल खराब झाला तरी त्यातील वैयक्तिक माहिती सुरक्षितपणे नष्ट करणे आवश्यक; विक्रीपूर्वी डेटा कायमस्वरूपी हटविण्याचे आवाहन

दि. २५ अमरावती (ग्रामीण उदय न्यूज नेटवर्क) : मोबाईल फोन खराब झाल्यानंतर किंवा नवीन मोबाईल घेतल्यानंतर जुना फोन अनेकजण भंगार विक्रेत्यांना अथवा अनोळखी व्यक्तींना विकतात. मात्र, जुना किंवा बंद पडलेला मोबाईल थेट अनोळखी व्यक्तीला विकणे धोकादायक ठरू शकते. मोबाईल सुरू होत नसला तरी त्यामध्ये साठवलेली वैयक्तिक माहिती, फोटो, संपर्क क्रमांक किंवा इतर डेटा उपलब्ध होण्याची शक्यता असल्याने नागरिकांनी विशेष काळजी घेण्याची गरज आहे.

तुटलेला मोबाईल म्हणजे डेटा सुरक्षित आहे असे नाही

मोबाईलची स्क्रीन फुटलेली असणे, फोन सुरू न होणे किंवा बॅटरी खराब झालेली असणे याचा अर्थ त्यातील डेटा पूर्णपणे नष्ट झाला आहे, असे नाही. फोनच्या अंतर्गत स्टोरेजमध्ये पूर्वीची माहिती साठवलेली असू शकते.

यामध्ये फोटो, व्हिडिओ, संपर्क क्रमांक, ई-मेल, दस्तऐवज, संदेश, सोशल मीडिया खात्यांची माहिती आणि इतर वैयक्तिक माहिती असू शकते. त्यामुळे मोबाईल दुरुस्ती किंवा विल्हेवाट लावण्यापूर्वी त्यातील डेटा सुरक्षित करण्याकडे दुर्लक्ष करू नये.

बँकिंग आणि OTP संदर्भातील माहितीबाबत विशेष खबरदारी

मोबाईलमध्ये बँकिंग अॅप्स, ई-मेल किंवा इतर संवेदनशील माहिती वापरली जात असल्यास अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे. केवळ मोबाईलमधून SIM कार्ड काढल्याने फोनमधील सर्व माहिती नष्ट होत नाही.

मोबाईल दुसऱ्याला देण्यापूर्वी Google/Apple खाते, ई-मेल, सोशल मीडिया आणि इतर खात्यांमधून योग्य पद्धतीने लॉगआउट करून फॅक्टरी रिसेट करणे आवश्यक आहे. महत्त्वाचा डेटा आधी नवीन डिव्हाइस किंवा सुरक्षित स्टोरेजमध्ये बॅकअप करून ठेवावा.

जुना मोबाईल देताना काय काळजी घ्यावी?

नागरिकांनी जुना मोबाईल विकण्यापूर्वी किंवा देण्यापूर्वी खालील बाबी तपासाव्यात—

• आवश्यक फोटो, संपर्क व कागदपत्रांचा बॅकअप घ्यावा.
• SIM कार्ड आणि मेमरी कार्ड काढून घ्यावे.
• Google/Apple व इतर वैयक्तिक खात्यांमधून लॉगआउट करावे.
• मोबाईलमधील लॉक, बँकिंग व इतर संवेदनशील माहिती सुरक्षितपणे हटवावी.
• शक्य असल्यास फॅक्टरी रिसेट करावा.
• खराब मोबाईल अनोळखी व्यक्तीकडे देण्याऐवजी अधिकृत दुरुस्ती केंद्र किंवा अधिकृत ई-कचरा पुनर्वापर व्यवस्थेकडे देण्याचा पर्याय विचारात घ्यावा.
• जुना फोन विकल्यानंतरही संबंधित ऑनलाइन खात्यांची सुरक्षा तपासावी.

सायबर फसवणूक टाळण्यासाठी नागरिकांनी सतर्क राहावे

मोबाईल फोन हा आजच्या काळात वैयक्तिक माहितीचा महत्त्वाचा स्रोत बनला आहे. त्यामुळे मोबाईल खराब झाला म्हणून त्यातील माहिती सुरक्षित आहे, असा गैरसमज करू नये. विशेषतः फोनमध्ये संवेदनशील माहिती असल्यास तज्ज्ञांकडून डेटा सुरक्षितपणे हटवून घेणे अधिक योग्य ठरू शकते.

“जुना मोबाईल कुठेही देण्यापूर्वी त्यातील डेटा सुरक्षित करा; मोबाईल खराब असला तरी माहिती महत्त्वाची असते,” हा संदेश नागरिकांनी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.

नागरिकांसाठी महत्त्वाचा संदेश

जुना मोबाईल विकताना किंमत पाहण्यापेक्षा डेटा सुरक्षिततेला प्राधान्य द्या. वैयक्तिक माहितीचा गैरवापर होऊ नये यासाठी फोन दुसऱ्याच्या हाती देण्यापूर्वी योग्य पद्धतीने डेटा हटविणे आणि खाते-सुरक्षा तपासणे आवश्यक आहे.