वरिष्ठ IPS अधिकारी डॉक्टर महेश दीक्षित देशाचे नवे 'गुप्तहेर प्रमुख'; IB च्या संचालकपदी नियुक्ती!

दि. २६ :-

 १९९३ च्या बॅचचे वरिष्ठ आयपीएस (IPS) अधिकारी महेश दीक्षित यांची देशांतर्गत गुप्तचर संस्था 'इंटेलिजन्स ब्युरो' (Intelligence Bureau - IB) च्या नवीन प्रमुखपदी (संचालक) नियुक्ती करण्यात आली आहे. 

प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील मंत्रिमंडळ नियुक्ती समितीने (ACC) गुरुवारी या नियुक्तीला अधिकृत मंजुरी दिली. ते सध्याचे आयबी प्रमुख तपन कुमार डेका यांची जागा घेतील, ज्यांचा कार्यकाळ ३० जून रोजी संपत आहे. 

महेश दीक्षित यांची दोन वर्षांच्या मुदतीसाठी आयबीचे संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. ते पदभार स्वीकारल्याच्या तारखेपासून पुढील दोन वर्षे या पदावर राहतील. 

दीक्षित हे ऑगस्ट २०२७ मध्ये सेवानिवृत्त होणार होते. मात्र, इतक्या मोठ्या पदाची जबाबदारी पूर्ण करण्यासाठी केंद्र सरकारने विशेष तरतुदींनुसार (FR 56(d)) त्यांच्या शासकीय सेवेला मुदतवाढ दिली आहे. 

🩺 डॉक्टर ते आयपीएस अधिकारी: शैक्षणिक व व्यावसायिक पार्श्वभूमी

 महेश दीक्षित हे मूळचे क्वालिफाइड मेडिकल डॉक्टर (एमबीबीएस) आहेत. वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी कायद्याचेही शिक्षण घेतले आणि पुढे पोलीस सेवेची वाट निवडली. 

 १९९३ च्या बॅचचे आंध्र प्रदेश कॅडरचे (काही ठिकाणी तेलंगणा कॅडरचा उल्लेख) आयपीएस अधिकारी आहेत. 

 या सर्वोच्च पदावर पोहोचण्यापूर्वी ते दिल्लीतील आयबीच्या मुख्यालयात विशेष संचालक म्हणून कार्यरत होते, जे या एजन्सीमधील दुसरे सर्वात मोठे पद आहे.

🏔️ जम्मू-काश्मीरमधील 'कलम ३७०' 

महेश दीक्षित यांना अंतर्गत सुरक्षा, नक्षलवादविरोधी मोहीम आणि दहशतवादविरोधी कारवायांचा प्रदीर्घ अनुभव आहे. त्यांच्या कारकिर्दीतील काही महत्त्वाचे टप्पे: 

कलम ३७० चा काळ: २०२० ते २०२४ दरम्यान त्यांनी जम्मू-काश्मीरमधील सब्सिडियरी इंटेलिजन्स ब्युरो (SIB) चे प्रमुख म्हणून जबाबदारी सांभाळली. ऑगस्ट २०१९ मध्ये जम्मू-काश्मीरमधून कलम ३७० हटवल्यानंतरच्या अत्यंत संवेदनशील काळात तेथील कायदा व सुव्यवस्था राखण्यात आणि अचूक गुप्तचर माहिती गोळा करण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

G20 परिषदेची सुरक्षा: २०२३ मध्ये श्रीनगर येथे झालेल्या G20 च्या पर्यटन विषयक बैठकीच्या अत्यंत कडक सुरक्षा नियोजनाची जबाबदारी देखील त्यांनी यशस्वीपणे सांभाळली होती. 

त्यांनी आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत नागालँड, बिहार आणि लडाखमधील विविध संवेदनशील मोहिमांवर आणि ईशान्य भारताच्या डेस्कवर काम केले आहे. माहिती युद्धाच्या (Information Warfare) काळात देशाविरुद्ध चालवल्या जाणाऱ्या चुकीच्या अपप्रचाराला उत्तर देण्यातही त्यांचा मोठा हात आहे. 

सध्या भारतासमोर सायबर सुरक्षा, सीमापार दहशतवाद, नार्को-टेररिझम आणि डिजिटल विश्वातील अपप्रचार अशी अनेक मोठी आव्हाने आहेत. या गुंतागुंतीच्या सुरक्षा वातावरणात देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेला अधिक बळकट करण्यासाठी आणि विविध सुरक्षा यंत्रणांमध्ये समन्वय साधण्यासाठी केंद्र सरकारने दीक्षित यांच्यासारख्या अत्यंत अनुभवी आणि हुशार अधिकाऱ्याची देशाचे नवे गुप्तहेर प्रमुख म्हणून निवड केली आहे.