मृत्यूनंतरही जग पाहण्याचा मार्ग: नेत्रदान

• 
  
  चला, अंधत्वाविरुद्ध लढूया; मरणोत्तर नेत्रदान करूया
• दि. १० :-

'राष्ट्रीय नेत्रदान दिन' (National Eye Donation Day) आणि 'जागतिक दृष्टी दिन' (World Sight Day) यांच्या पार्श्वभूमीवर, नेत्रदानाचे महत्त्व आणि जनजागृती वाढवणारा हा एक विशेष आणि प्रभावी लेख..

'दृष्टी' म्हणजे केवळ डोळ्यांनी जग पाहण्याची क्षमता नव्हे, तर तो मानवी अस्तित्वाचा, भावनांचा आणि जगण्याचा सर्वात सुंदर आरसा आहे. 

👁️ नेत्रदान: अंधाराकडून प्रकाशाकडे नेणारे महादान

आपल्या शरीरात डोळे हे अवयव म्हणून काम करतात, पण 'दृष्टी' हे संपूर्ण जीवनाचे तत्त्वज्ञान आहे. दोन डोळे असूनही प्रत्येक माणसाची जगाकडे पाहण्याची दृष्टी वेगळी असते. म्हणूनच म्हणतात, "सौंदर्य पाहणाऱ्याच्या नजरेत असते, वस्तूमध्ये नाही."

"जाताना मागे काहीतरी ठेवून जा, कोणाच्या तरी अंधाऱ्या जगात प्रकाश देऊन जा." या ओळी नेत्रदानाचे महत्त्व अगदी अचूक शब्दात सांगतात. माणसाचा मृत्यू झाल्यानंतर त्याचे शरीर पंचतत्त्वात विलीन होते. पण, जर आपण मरणोत्तर नेत्रदान केले, तर आपल्या मृत्यूनंतरही आपले डोळे या जगात जिवंत राहू शकतात आणि कोणाला तरी सुंदर जग दाखवू शकतात. 

 डोळे: भावनांची भाषा

डोळे हे मनाचा आरसा असतात. ओठांना खोटे बोलणे जमेलही, पण डोळे कधीच खोटे बोलू शकत नाहीत.

 एका नजरेत राग, प्रेम, काळजी आणि भीती सर्व काही स्पष्ट दिसते. आनंद असो वा दुःख, डोळे अश्रूंच्या माध्यमातून मनाचा भार हलका करतात. काही नाती केवळ नजरेने सुरू होतात आणि नजरेनेच टिकतात.

इंग्रजीत एक सुंदर विचार आहे: "Sight is what you see with your eyes, Vision is what you see with your mind."

डोळे फक्त समोर असलेली वस्तू, रंग किंवा माणूस दाखवतात. हे भौतिक आहे.

 दृष्टी म्हणजे त्या वस्तूच्या किंवा माणसाच्या पलीकडे जाऊन पाहणे. संकटातही संधी शोधणे, माणसातील चांगुलपणा पाहणे, आणि भविष्याचा वेध घेणे म्हणजे खरी 'दृष्टी'.

जगातील अनेक महान व्यक्तींनी (उदा. हेलन केलर) शारीरिक दृष्टी नसतानाही आपल्या वैचारिक दृष्टीच्या जोरावर जगाला नवा मार्ग दाखवला.

📱 डिजिटल युगातील 'अंधत्व'

आजच्या स्मार्टफोन आणि स्क्रीनच्या जगात आपण डोळ्यांचा वापर खूप वाढवला आहे, पण खरी 'दृष्टी' हरवत चालली आहे.

आपण स्क्रीनवर जग पाहण्यात इतके मग्न आहोत की, शेजारी बसलेल्या माणसाच्या डोळ्यातील भाव वाचायला आपल्याला वेळ नाही.

डोळ्यांचे आरोग्य जपण्यासोबतच, मनाची दृष्टी निकोप ठेवणे हे आजच्या काळातील सर्वात मोठे आव्हान आहे.

❓ नेत्रदान का गरजेचे आहे?

आज जगभरात आणि भारतात लाखो लोक 'कॉर्नियल ब्लाइंडनेस'- बाहुलीचा दोष) मुळे अंधत्वाचे जीवन जगत आहेत. 

यातील बहुतांश रुग्ण हे लहान मुले किंवा तरुण आहेत.

या अंधत्वावर एकमेव उपाय म्हणजे 'नेत्ररोपण' (Eye Transplant).

नेत्ररोपणासाठी लागणारी मानवी बाहुली  केवळ आणि केवळ दुसऱ्या माणसाच्या नेत्रदानामुळेच मिळू शकते. ती कोणत्याही प्रयोगशाळेत तयार करता येत नाही. 

डोळे सुंदर असण्यापेक्षा त्यात इतरांबद्दल आदर आणि प्रेम असणे अधिक महत्त्वाचे आहे. 

 स्क्रीन टाईम कमी करून निसर्गाच्या हिरवाईकडे पाहूया.
नकारात्मकतेकडून सकारात्मकतेकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन ठेवूया.
आपल्या मृत्यूनंतर कोणाच्या तरी अंधाऱ्या जगात प्रकाशाची नवी दृष्टी बनूया

नेत्रदानात वेळेला सर्वात जास्त महत्त्व असते.

व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर ६ तासांच्या आत नेत्रदान होणे आवश्यक असते.

मृत्यूनंतर तातडीने पंखा बंद करावा आणि मृतदेहाच्या डोळ्यांवर ओला कापड किंवा बर्फ ठेवावा, जेणेकरून डोळे कोरडे पडणार नाहीत.

✨ आपली जबाबदारी काय?

केवळ फॉर्म भरून नेत्रदानाचा संकल्प करणे पुरेसे नाही. आपल्या पश्चात आपल्या कुटुंबाला या इच्छेची माहिती असणे सर्वात महत्त्वाचे असते. कारण अंतिम निर्णय कुटुंब घेत असते. आजच्या या दिनी स्वतः नेत्रदानाचा संकल्प करा आणि आपल्या कुटुंबालाही त्यासाठी प्रवृत्त करा.