"जागतिक वन दिन विशेष: पृथ्वीची फुप्फुसे वाचवण्यासाठी जगाची साद

"चला वने जपूया, वसुंधरा वाचवूया: आंतरराष्ट्रीय वन दिनाचा संकल्प!"

दि. २१ :-

दरवर्षी २१ मार्च रोजी जगभरात 'आंतरराष्ट्रीय वन दिन' (International Day of Forests) साजरा केला जातो. वने ही पृथ्वीची फुप्फुसे आहेत आणि त्यांच्या संवर्धनासाठी जनजागृती करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

२०२६ ची विशेष संकल्पना 

यावर्षीच्या आंतरराष्ट्रीय वन दिनाची संकल्पना 'वने आणि अर्थव्यवस्था' (Forests and Economies) ही आहे. 

 वने केवळ पर्यावरणासाठीच नाही, तर जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठीही किती महत्त्वाची आहेत, हे अधोरेखित करणे.

महत्त्व: जगातील निम्म्याहून अधिक जीडीपी (अंदाजे $४४ ट्रिलियन) निसर्गावर आणि वनांवर अवलंबून आहे. वने लाखो लोकांसाठी रोजगार, औषधे, अन्न आणि शाश्वत कच्चा माल पुरवतात. 

 हा दिवस का साजरा केला जातो? (इतिहास)

संयुक्त राष्ट्रांची घोषणा: संयुक्त राष्ट्र महासभेने २८ नोव्हेंबर २०१२ रोजी २१ मार्च हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय वन दिन' म्हणून साजरा करण्याचा ठराव मंजूर केला.

पहिली सुरुवात: २१ मार्च २०१३ रोजी जगभरात प्रथमच हा दिवस साजरा करण्यात आला.

आयोजन: संयुक्त राष्ट्रांची अन्न आणि कृषी संघटना (FAO) आणि 'युनायटेड नेशन्स फोरम ऑन फॉरेस्ट' यांच्या संयुक्त विद्यमाने या दिवसाचे आयोजन केले जाते.

 वनांचे महत्त्व आणि सध्याची स्थिती 

जैवविविधता: जमिनीवरील ८०% पेक्षा जास्त प्राणी, वनस्पती आणि कीटकांच्या प्रजातींचे वने हे आश्रयस्थान आहे.

हवामान बदल: वने कार्बन शोषून घेतात, ज्यामुळे पृथ्वीचे तापमान नियंत्रित राहण्यास मदत होते.

चिंतेची बाब: दरवर्षी जगात सुमारे १.३ कोटी हेक्टर वनक्षेत्र नष्ट होत आहे, ज्यामुळे पर्यावरणाचे मोठे नुकसान होत आहे. 

भारतात वनांची स्थिती

'इंडिया स्टेट ऑफ फॉरेस्ट रिपोर्ट' (ISFR) नुसार, भारताच्या एकूण भौगोलिक क्षेत्रापैकी सुमारे २४.६२% क्षेत्र हे वने आणि वृक्षाच्छादित आहे. सरकारकडून वृक्षारोपण मोहिमा आणि 'फॉरेस्ट फायर मॉनिटरिंग' सारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून वनांचे रक्षण करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. 

आंतरराष्ट्रीय वन दिन हा केवळ एक दिवसाचा उत्सव नसून, ती आपल्या भविष्यातील पिढ्यांसाठी जंगले सुरक्षित ठेवण्याची एक प्रतिज्ञा आहे. शाश्वत विकासासाठी लाकूड आणि प्लास्टिकला पर्याय म्हणून बांबू किंवा इतर वनउत्पादनांचा वापर वाढवणे ही काळाची गरज आहे