विशेष लेख :-संविधान दिन २६ नोव्हेंबर २०२५: भारतीय लोकशाहीचा महाउत्सव

दि.२६  (ग्रामीण उदय न्यूज नेटवर्क):-

आज, २६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी, संपूर्ण भारतभर संविधान दिन मोठ्या उत्साहात आणि गंभीर वातावरणात साजरा केला जात आहे. हा दिवस केवळ एक शासकीय सुट्टी किंवा कार्यक्रम नसून, देशाच्या लोकशाही मूल्यांच्या स्मरणार्थ आणि संविधानाच्या सार्वभौमत्वाचा उत्सव साजरा करण्याचा दिवस आहे.

ऐतिहासिक महत्त्व:

२६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी, भारताच्या संविधान सभेने अत्यंत परिश्रमपूर्वक तयार केलेले भारतीय संविधान स्वीकारले. या ऐतिहासिक घटनेचे स्मरण म्हणून, २०१५ पासून दरवर्षी हा दिवस 'संविधान दिन' म्हणून साजरा करण्याची प्रथा सुरू झाली. जरी संविधानाची अंमलबजावणी २६ जानेवारी १९५० पासून झाली असली (जो दिवस आपण प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा करतो), तरी २६ नोव्हेंबर हा संविधानाच्या स्वीकाराचा दिवस म्हणून अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

यंदाची संकल्पना: 'हमारा संविधान हमारा स्वाभिमान'

२०२५ च्या संविधान दिनाची मध्यवर्ती संकल्पना "हमारा संविधान हमारा स्वाभिमान" (आमचे संविधान, आमचा स्वाभिमान) ही आहे. या संकल्पनेतून प्रत्येक नागरिकाला संविधानाप्रती असलेली जबाबदारी आणि भारतीय असण्याचा अभिमान याची जाणीव करून दिली जात आहे. संविधानाने दिलेल्या समानतेच्या, स्वातंत्र्याच्या आणि बंधुत्वाच्या मूल्यांना अधोरेखित करणे हा या थीमचा मुख्य उद्देश आहे

संसद भवनातील मुख्य सोहळा: नवी दिल्लीत संसद भवनाच्या केंद्रीय सभागृहात मुख्य कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला आहे. येथे राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, लोकसभा अध्यक्ष आणि संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे सदस्य उपस्थित होते. याप्रसंगी संविधानाच्या प्रस्तावनेचे वाचन करण्यात आले आणि संविधान निर्मात्यांना आदरांजली वाहण्यात आली.

पंतप्रधानांचे आवाहन: पंतप्रधान मोदींनी नागरिकांना लिहिलेल्या पत्रात 'विकसित भारता'च्या निर्मितीसाठी कर्तव्यांना (Duties) सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी महात्मा गांधींच्या विचारांचा संदर्भ देत, अधिकार आणि कर्तव्ये एकमेकांशी जोडलेली असल्याचे स्पष्ट केले.

विविध उपक्रम: देशभरातील शासकीय कार्यालये, न्यायसंस्था, उच्च न्यायालये, शैक्षणिक संस्था आणि सामाजिक संघटनांमध्ये संविधान वाचन, शपथ विधी, व्याख्याने आणि जनजागृती कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. शाळा-महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थ्यांसाठी निबंध स्पर्धा आणि प्रश्नमंजुषा आयोजित केल्या जात आहेत.

संविधानाचे महत्त्व:

भारतीय संविधान हे केवळ एक कायद्याचे पुस्तक नाही, तर ते देशातील प्रत्येक नागरिकाला समानतेने आणि आदराने जगण्याचा हक्क देणारे मार्गदर्शक तत्त्वज्ञान आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखालील संविधान सभेने अनेक देशांच्या संविधानांचा अभ्यास करून हे अद्वितीय दस्तऐवज तयार केले, जे देशाची विविधता आणि एकात्मता जपते.

संविधान दिन हा आपल्या लोकशाही मूल्यांचे पुनरुज्जीवन करण्याचा आणि एकसंध राष्ट्र म्हणून पुढे जाण्याचा संकल्प करण्याचा दिवस आहे.

संविधान दिन: लोकशाही मूल्यांचे पुनरुज्जीवन आणि एकसंध राष्ट्राचा संकल्प

आज, २६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी, जेव्हा संपूर्ण देश संविधान दिन साजरा करत आहे, तेव्हा या दिवसाचे महत्त्व केवळ ऐतिहासिक आठवण म्हणून मर्यादित नाही. हा दिवस भारतीय लोकशाहीच्या मूळ मूल्यांचे पुनरुज्जीवन करण्याचा आणि एकसंध, सार्वभौम राष्ट्र म्हणून पुढे जाण्याचा संकल्प करण्याचा दिवस आहे.

लोकशाही मूल्यांचे पुनरुज्जीवन:

समानता आणि न्याय: संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला जात, धर्म, लिंग किंवा वर्ण यावर आधारित भेदभावाशिवाय समानतेचा अधिकार दिला आहे. संविधान दिन आपल्याला या मूल्यांची आठवण करून देतो आणि सामाजिक आणि आर्थिक न्यायाची स्थापना करण्यासाठी प्रेरित करतो.

स्वातंत्र्य आणि बंधुता: संविधानाने नागरिकांना विचार व्यक्त करण्याचे, धर्म आचरण्याचे आणि शांततेने एकत्र येण्याचे स्वातंत्र्य दिले आहे. हे स्वातंत्र्य जपण्यासाठी आणि सर्व नागरिकांमध्ये बंधुता (Fraternity) वाढवण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाचा आहे.

जबाबदारीची जाणीव: संविधानाने अधिकार दिले असले तरी, देशाप्रती आपली काही कर्तव्ये आहेत, याची जाणीव करून देण्याचा दिवस म्हणजे संविधान दिन. 'विकसित भारता'च्या निर्मितीसाठी प्रत्येकाने आपले कर्तव्य निष्ठेने पार पाडणे आवश्यक आहे.

एकसंध राष्ट्राचा संकल्प:

विविधतेत एकता: भारत हा विविध भाषा, संस्कृती आणि प्रांतांचा देश आहे. संविधानाने या विविधतेला एका सूत्रात बांधले आहे. संविधान दिन राष्ट्रीय एकात्मतेचे प्रतीक आहे.

लोकशाहीचा पाया: संविधान हा भारतीय लोकशाहीचा पाया आहे. हा दिवस आपल्या लोकशाही संस्था (संसद, न्यायपालिका, निवडणूक आयोग) मजबूत करण्याचा आणि त्यांवर विश्वास ठेवण्याचा संकल्प करण्याचा दिवस आहे.

भविष्याची दिशा: जेव्हा आपण संविधान दिन साजरा करतो, तेव्हा आपण डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि संविधान सभेच्या दूरदृष्टीला वंदन करत असतो. हा दिवस आपल्याला संविधानाने दाखवलेल्या मार्गावर चालत, एक प्रगत आणि मजबूत राष्ट्र म्हणून जगासमोर उभे राहण्याची प्रेरणा देतो.

थोडक्यात, संविधान दिन हा केवळ एक सोहळा नाही, तर तो आपल्या लोकशाही मूल्यांचे जतन करण्याचा आणि एकसंध, मजबूत भारताच्या निर्मितीसाठी कटिबद्ध राहण्याचा महत्त्वपूर्ण दिवस आहे.